คำศัพท์เฉพาะเกี่ยวกับโปรเจคเตอร์

หากคุณกำลังมองหาเครื่องโปรเจคเตอร์ เราได้รวบรวมคำศัพท์เฉพาะทางด้านล่างเพื่อให้คุณได้คุ้นเคยกับคำที่ถูกใช้บ่อยๆในแวดวงนี้และเข้าใจเกี่ยวกับคอนเซ็ปต์รวมถึงเทคโนโลยีต่างๆ คุณจะสามารถเลือกซื้อเครื่องโปรเจคเตอร์ได้อย่างมั่นใจและได้เลือกตามความต้องการในการใช้งานที่แท้จริง

อัตราส่วนภาพ (Aspect Ratio) 

อัตราส่วนของความกว้างและความสูงของภาพ ปกติแล้วคอนเทนต์ HD/UHD จะมีอัตราส่วน 16:9 wide screen ในโรงภาพยนตร์จะใช้ 2.35:1 และ ในทีวีสมัยก่อนใช้ 4:3 

การปรับเทียบสีภาพ (Calibration)

การปรับภาพอย่างมืออาชีพของโปรเจคเตอร์หรือเครื่องฉายเพื่อให้ได้มาตราฐานตาม Adobe RGB, DCI-P3, Rec. 709, และ Rec. 2020 หากโปรเจคเตอร์มีการปรับเทียบสีภาพที่ดี ภาพจะถูกฉายออกมาใกล้เคียงกับรูปต้นแบบหรือตามที่ผู้กำกับต้องการสื่ออย่างมาก สีที่แม่นยำนั่นแปลว่ามีการฉายภาพตรงความความเป็นจริง แต่ในโปรเจคเตอร์ที่มีการปรับเทียบสีภาพไม่ดีจะทำให้สีเพี้ยน เช่นรถสีแดงกลายเป็นส้ม ซึ่งเป็นสิ่งที่เราไม่ต้องการ 

Learn more: Why Rec. 709 and DCI-P3 are important to projectors? 

ค่าอุณหภูมิของสี (Color temperature)

เนื่องจากสีคือคลื่นพลังงานความร้อนชนิดหนึ่ง สีจึงมีการเปลี่ยนแปลงไปตามอุณหภูมิที่ได้รับ หน่วยการวัดค่าอุณหภูมิสีของแสงนั้นคือ Kelvins(เคลวิน) ที่มีค่าสีอยู่ในช่วง 4000-7000K คุณอาจจะพบกับศัพท์ “D65” ที่หมายถึงอุณหภูมิสีของแสงในตอนกลางวันที่ถูกอ้างถึงในช่วงความกว้างของสีที่แตกต่างกันไป เช่น Rec. 709 โดย D65 มีช่วงอุณหภูมิประมาณ 6500 องศาเคลวิน

ขอบเขตสี (Color Gamut)

ขอบเขตของช่วงสีหรือการแสดงผลสีที่จอแสดง ซึ่งแต่ละเครื่องจะมีการแสดงได้แตกต่างกันไป โดยเฉพาะกับเครื่องทีสามารถแสดงผลค่าสีได้กว้างมาก (ขนาดที่ตาและสมองมนุษย์ยังไม่สามารถประมวลได้) เช่น DCI-P3 Rec. 709 และ Rec 2020

Learn more: Is a wide color gamut the same as color accuracy?

วงล้อสีหรือวงจรสี (Color Wheel)

ส่วนประกอบที่มีหน้าที่สร้างสีบนโปรเจคเตอร์ วงล้อสีทั่วไปจะใช้สามแม่สีหลักคือ แดง เขียว น้ำเงิน แต่เมื่อมีแม่สีมากขึ้นจะช่วยให้สีที่แสดงออกมาสดใสมากขึ้น เพราะขอบเขตสีนั้นกว้างขึ้น ฉนั้นโปรเจคเตอร์ที่ดีควรมีวงล้อสี 6 สีแบบ RGBRGB ทั้งนี้อาจจะมีวงล้อสีแบบ RGBW (เพิ่มสีขาว) และ RGBCWY (แดง เขียว น้ำเงิน ฟ้าอมเขียว ขาว เหลือง) วงล้อสีจะมีผลต่อประสิทธิภาพการแสดงสีอย่างมาก

Learn more: What kind of projector color wheel should I choose for home use? 

ความคมชัดของภาพ (Contrast)

ความแตกต่างระหว่างสีขาวที่ขาวที่สุดและสีดำที่ดำที่สุด จะขึ้นอยู่กับความคมชัดของภาพที่สามารถแสดงภาพได้ดูลึกมีมิติสมจริง ค่า Contrast Ratio จะบอกจำนวนของสีขาวต่อดำ เช่น 30000:1

มาตรฐานสี DCI-P3 

DCI-P3 คือขอบเขตสีที่ถูกสร้างมาเพื่อการฉายหนังดิจิทัลคุณภาพระดับมืออาชีพ และความกว้างจะมากกว่า Rec. 709 โดยเฉพาะในพื้นที่สีเขียวและแดง กล่าวคือ DCI-P3 จะแสดงสีเขียวและแดงได้อย่างสดใส ในขณะที่สีฟ้าจะแสดงได้เท่ากันกับ Rec. 709

Learn more: Unsure about projection colors, color gamut, or color wheels?

DLP : Digital Light Processing 

เทคโนโลยีที่ใช้กระจกขนาดเล็กมากมายมหาศาลเพื่อฉายภาพจากแหล่งกำเนิดแสง เมื่อเทียบกับการฉายแบบ LCD เทคโนโลยี DLP นั้นมีระบบกันฝุ่นเกาะที่ไม่ต้องใช้ฟิลเตอร์ซึ่งเป็นปัจจัยที่จะลดคุณภาพของภาพที่ฉาย นอกจากนี้กระจกที่ใช้ในการสร้าง DLP มีความทนทานมากกว่าอุปกรณ์ LCD panels มาก หากแหล่งกำเนิดแสง (lamp) ต้องมีการเปลี่ยน คุณภาพของภาพยังคงสูงอยู่ในเทคโนโลยี DLP แต่ LCD จะมีประสิทธิภาพลดลงและต้องมีการเปลี่ยนหลอดอยู่เรื่อยๆ

Learn more: What’s BenQ DLP Technology?

DMD : Digital Micro-Mirror Device 

การใช้ส่วนประกอบชิพขนาดเล็กที่ภายในประกอบด้วยกระจกขนาดเล็กมากจำนวนมากมายมหาศาลที่จะทำให้ภาพที่ฉายออกมาคมชัดระดับ 4K

Learn more: What's the difference between true 4K and enhanced 4K?

Dynamic iris

อีกหนึ่งวิธีที่เป็นประโยชน์ในการเลือกซื้อโปรเจคเตอร์คือการรวมตัวของหลอดไฟในตัวและเลนส์ที่เปิดและปิดตามความสว่างของภาพที่ฉายเพื่อปรับความสว่างของแสงที่ใช้ในการฉาย วิธีนี้จะช่วยปรับความคมชัดของภาพที่ถูกฉายโดยอัตโนมัติ ทำให้สามารถเกิดภาพที่ชัดแม้ในมุมมืดและช่วยปรับความสว่างที่เหมาะสมในรูปที่สว่าง ทำให้แสดงรายละเอียดภาพอย่างครบถ้วน

Learn more: How does a dynamic iris works?

Frames per second (FPS)

การแสดงผลจำนวนภาพต่อ 1 วินาที ยิ่งมีจำนวนเฟรมต่อวินาทีมาก ก็จะทำให้การแสดงผลภาพมีความต่อเนื่องลื่นไหล ทีวีและหนังมักใช้จำนวนเฟรมประมาณ 24 ในขณะที่เกมใช้ประมาณ 30-60 แต่อาจจะมากถึง 144 หน่วยวัดของอัตราภาพมักใช้เป็น Hertz (Hz)

Gamma

ค่าโวลต์ที่มีผลต่อความสว่างของภาพ ค่าโวลต์ที่สูงจะทำให้แสงมากขึ้น ดังนั้นภาพจะสว่างขึ้น

Ghosting

เมื่อหน้าจอกับรูปภาพต้นแบบไม่ถูกซิงค์กันจะเกิดภาพซ้อนเนื่องจากภาพต้นแบบได้มีการอัพเดทเร็วกว่าที่หน้าจอจะแสดงผลได้

HDMI

HDMI ย่อมาจาก High Definition Multimedia Interface ระบบการเชื่อมต่อสัญญาภาพและเสียงระบบดิจิตอลไว้ในสัญญาณเพียงเส้นเดียว ที่มีมาตั้งแต่ค.ศ. 2000 แต่สำหรับ 4K UHD ที่อัตรา 60fps ต้องใช้ HDMI 2.0 หรือมากกว่า

HDR

HDR หรือ High dynamic range ช่วยสร้างภาพที่มีช่วงการรับแสงสูงกว่าปกติ จึงให้ภาพมีความสมจริงมากขึ้นและดูมีมิติ

Learn more: High resolution is not HDR. Contrast is the key!

Learn more: What's BenQ HDR-PRO technology?

HLG

Hybrid Log-Gamma (HLG) เป็นอีกเวอร์ชั่นของ HDR ที่ได้รับการพัฒนาขึ้นจากความร่วมมือของ NHK และ BBC สิ่งที่ทำให้แตกต่างจาก HDR เวอร์ชั่นอื่นๆ คือ HLG จะไม่ใช้ metadata นั่นทำให้ม้นสามารถใช้ร่วมกับการแสดงผล SDR และ HDR

ความล่าช้าของอินพุท (Input lag)

Input lag คือความล่าช้าของการส่งภาพผ่านโปรเจคเตอร์ที่จะฉายบนหน้าจอ ในความหมายของเกมคือความล่าช้าระหว่างหน้าจอและตัวควบคุม เนื่องจากหน่วยวัดมีค่าเป็นมิลลิวินาที ทำให้การเล่นเกมที่มี Input lag มากกว่า 40ms เกิดการล่าช้าจนไม่สามารถเล่นได้ และ อาจจะเป็นเช่นเดียวกันกับโหมดภาพยนตร์และทีวี

คีย์สโตน (Keystone)

เมื่อโปรเจคเตอร์ไม่ได้ถูกติดตั้งให้ตรงกับหน้าจอที่จะถูกฉาย ภาพที่แสดงออกมาจะไม่เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า และรูปทรงจะผิดเพื้ยนไป Keystone จะช่วยแก้ไขปัญหานี้หากมีหารติดตั้งมาในตัวโปรเจคเตอร์

LCD

Liquid crystal display (LCD) เป็นอีกเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อจอทีวีและโปรเจคเตอร์ สิ่งที่ทำให้แตกต่างจาก DLP หรือ digital light processing คือ LCD มักมีความเปลี่ยนแปลงและอาจจะเฟดตามกาลเวลา ในขณะที่ DLP นั้นยังคงสภาพเดิม และยังทนต่อปัญหาภาพที่มักพบใน LCD

เลนส์ที่ปรับระยะได้ (Lens shift)

เพื่อช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการเคลื่อนย้ายหรือติดตั้งโปรเจคเตอร์ Lens shift ช่วยให้สามารถปรับภาพ ขึ้น ลง ขวา หรือ ซ้าย ในระยะที่กำหนดได้โดยไม่ต้องเคลื่อนย้ายเครื่อง

Light reflection

อีกปัจจัยสำคัญสำหรับการฉายภาพบนโปรเจคเตอร์คือแสงสะท้อน ยิ่งรังสีของแสงที่พุ่งออกจากพื้นผิวของวัตถุมากเท่าไหร่ โปรเจคเตอร์ยิ่งทำงานได้ดีมากเท่านั้น เทคโนโลยีนี้เพิ่มแสงที่จะผู้ชมจะสามารถมองเห็นได้

Learn more: What types of projection screens are currently available?

ลูเมน (Lumen)

หน่วยวัดความสว่างของหลอดไฟ ความสว่างในการฉายภาพของโปรเจคเตอร์จะเป็นไปตามแสงล้อมรอบ เช่น ห้องที่สว่างมากหรือมืดมาก

Learn more: Do high lumens equal excellent viewing quality? Not necessarily.

Native resolution

ความละเอียดที่ "แท้จริง" ที่รู้จักกันในชื่อ full HD (1920 x 1080) หรือ 1080p และ ultra HD (3840 x 2160) หรือ 2160p ซึ่ง “p” ในที่นี้ย่อมาจาก Progressive Scan มีหน่วยเป็น pixels หรือ megapixels ต่อเฟรม

OSD (on-screen display)

การแสดงผลบนหน้าจอ ที่จะปรากฎเมื่อเรียนรู้วิธีการใช้เมนู OSD เพื่อปรับลักษณะ ของอิมเมจที่กำลังแสดงอยู่ โดยการใช้ปุ่มควบคุมหรือรีโมต

Rec. 709

การแสดงค่าสีที่ครอบคลุมตามมาตราฐานทำให้ภาพมีความสมจริงเพื่อสื่อความรู้สึกไปให้ถึงผู้ชม มักใช้ในคอนเทนต์ full HD หรือที่มีความละเอียดสูง

Learn more: Can a color gamut that achieves Rec. 709 be considered color accurate?

RGB

RGB ย่อมาจาก red, green และ blue คือ กระบวนการผสมสีจากแม่สี 3 สี คือสีแดง สีเขียว และสีน้ำเงิน ที่จะช่วยแสดงภาพจอสี

Learn more: What is an RGBRGB color wheel? 

Screendoor

เอฟเฟกต์ที่เกิดจากปัญหาในการฉายภาพหรือปิดช่องว่างระหว่างพิกเซลไม่เร็วเท่าที่ึควร ทำให้ภาพถูกแสดงออกมาเป็นสี่เหลี่ยมขนาดเล็ก นั่นคือ Screendoor door effect

จอโปรเจคเตอร์แบบมอเตอร์ไฟฟ้าขึงตึง (Tab tension)

ดีไซน์ที่ออกแบบให้หน้าจอเรียบและตึงตลอดเวลาเพื่อให้ภาพที่ฉาย มีคุณภาพดีและชัดเจน

ระยะในการแสดงผล (Throw distance)

ระยะในการแสดงผลของเครื่องโปรเจคเตอร์ไปยังจอภาพ ตามรุ่นและขนาดที่กำหนด ซึ่งอาจแตกต่างกันไปตามภาพนิ่งหรือภาพที่ขยายได้

Learn more:  Understand the relationship between screen size and projection distance

ปรับความชัด (Upscaling)

การปรับภาพเพื่อเพิ่มความชัดเจนของภาพนั้นๆ เช่น จอ 4K สามารถฉายความละเอียดของคอนเทนต์ได้ตั้งแต่ 1080p ถึง 2160p ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับไฟล์ต้นแบบด้วย

ซูมหรือขยาย (Zoom)

อีกฟีเจอร์หนึ่งที่มีประโยชน์เพราะสามารถช่วยรักษาขนาดของภาพได้จะระยะที่แตกต่างกัน เลนส์ฟิกที่ขยายไม่ได้ก็ต้องมีการย้ายเครื่องโปรเจคเตอร์ เมื่อมีการปรับขนาดหน้าจอซึ่งเป็นเรื่องที่ลำบากในการใช้งาน